آخرین اخبار
facebook Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی
کد خبر : 242349
تاریخ انتشار : 12 مرداد 1397 18:53
تعداد بازدید : 545

مخترع واقعیت مجازی:

همین حالا شبکه های اجتماعی تان را حذف کنید

علیرضا شفیعی نسب - وقتی سرچ اینستاگرام را باز می کنیم، احتمالاً با انبوهی از پست های عجیب وغریب مواجه می شویم که کلیک روی هر کدامشان می تواند برایمان جالب و دوست داشتنی باشد. اما خیال کنید تاجری فریب کار، برای درآمد یا سود بیشتر، پشت دستگاه سرچ اینستاگرام نشسته و دارد پست های مشخصی را به سمت ما سوق می دهد. احتمالاً حس بدی پیدا می کنیم. حس فاجعه آمیزتر آنجا سراغمان می آید که بفهمیم کل زندگیِ اینترنتی مان را او هدایت کرده و ما هم ناآگاهانه دستخوش بازی های او بوده ایم. آیا باز در اینترنت خواهیم ماند؟


شاید در نگاه اول این گونه به نظر نرسد، اما من فردی خوش بین هستم. به نظرم مجبور نیستیم کل دنیای دیجیتال را دور بیندازیم. اما یک فناوری پیشرفتۀ خاص وجود دارد که حتی در مقادیر کم هم زهرآگین است.
مسئله فقط این نیست که کاربران اینترنت سرگرم محیط هایی می شوند که بدترین ویژگی ها را در ما بیدار می کند، یا اینکه قدرت زیادی در دست معدود افرادی متمرکز شده که ابررایانه های ابری را کنترل می کنند. مشکل بزرگ تر این است که همۀ ما دستگاه هایی با خود حمل می کنیم که ابزار مناسبِ اصلاح توده ای رفتار هستند. مثلاً در تبلیغات قدیمی، بعد از پخش تبلیغ می شد سنجید که آیا محصول موردنظر عملکرد بهتری داشته یا نه. اما حالا شرکت ها بررسی می کنند که آیا رفتار افراد در هنگام مرور و کاوش تغییر می کند یا نه. آنگاه فید هر فرد را دائماً به تناسب تغییر می دهند تا نتایج دلخواه شان را به دست آورند. به طور خلاصه، رفتار شما به یک محصول تبدیل شده و مشتریان سازمانی و سیاسی صف کشیده اند تا آن را بخرند.
در پایان، می توانیم خطی دور خطر اصلی پیشِ رویمان بکشیم و توجهمان را به آن جلب کنیم. اگر می توانستیم خود را از شرّ این مدل آسیب زای کسب وکار رها کنیم، آنگاه فناوری زیربنایی آن چندان هم بد نخواهد بود.
برخی رسانۀ اجتماعی را با صنعت تنباکو مقایسه کرده اند، اما من چنین قصدی ندارم. مقایسۀ بهتر را می توان با رنگی ساختمانی انجام داد که حاوی سرب است. وقتی تردیدی باقی نماند که سرب برای سلامتی مضر است، هیچ کس نگفت که دیگر نباید خانه ها را رنگ آمیزی کنیم. بلکه پس از فشار و قانون گذاری، رنگ های بدون سرب به استاندارد جدید تبدیل شد.
من در مقام یک دانشمند کامپیوتر سخن می گویم، نه دانشمند علوم اجتماعی یا روان شناس. به چشم می بینم که زمان در حال تمام شدن است و چاره این نیست که هیچ کاری نکنیم. برای درک موقعیتمان، چیزی که بتوان آن را علم موشکافانه نامید چندان در دسترسمان نیست، اما نتایج کافی در دست داریم که مشکل پیشِ رویمان را شرح می دهند؛ فقط وقت زیادی برای حل آن نداریم.
حالا فرصت مناسبی است تا یک کلمۀ اختصاری از خود بسازم. نظرتان راجع به «اصلاح رفتار کاربران و تبدیل آن به یک امپراطوریِ اجاره ای» چیست؟ اختصاری که به دست می آید بامر است.
بامر یک ماشین است، یک ماشین آماری که در ابرهای کامپیوتری زندگی می کند. ازآنجاکه تأثیر این ماشینْ آماری است، تهدید آن تاحدی مانند تغییر اقلیم است. نمی توان گفت تغییر اقلیم عامل یک طوفان، سیل یا خشکسالی خاص است، اما می توان گفت که احتمال وقوعشان را افزایش می دهد. در مدتی طولانی تر، فاجعه بارترین رویدادها نظیر افزایش سطح دریا و نیاز به جابه جایی اکثر مردم و یافتن منابع غذایی جدید را می توان به تغییر اقلیم نسبت داد، اما تا آن موقع این استدلال از بین خواهد رفت.
به همین طریق، نمی توانم ثابت کنم که یک فرد خاص را بامر فاسد کرده است. این را هم نمی توانم ثابت کنم که بدون بامر رذیلتی خاص در جامعه پیش نمی آمد. نمی توان با قطعیت دانست که آیا رفتارتان را تغییر داده یا نه، اما اگر از پلتفرم های بامر استفاده می کنید، احتمالاً –هرچند جزئی– تغییر کرده اید.
هرچند نمی توان گفت بدون بامر کدام جزئیات دنیایمان متفاوت خواهد بود، اما این را در مورد تصویر کلی می توان فهمید. بامر هم مانند تغییر اقلیم، اگر خود را اصلاح نکنیم، ما را به جهنم خواهد برد.
بامر یک ماشین با شش جزء متحرک است. در اینجا به شش جزء این ماشین اشاره می کنم و هر یک را مختصراً توضیح می دهم:

 اول: جلب توجه
انسان ها معمولاً در فضای مجازی عجیب و بدجنس می شوند. این پدیدۀ عجیب در نخستین روزهای شبکه همه را متعجب کرده بود و تا کنون هم تأثیری شگرف بر دنیایمان گذاشته است. بدجنسی به چیزی مانند نفت خام برای شرکت های رسانۀ اجتماعی و دیگر امپراطوری های جهت دهندۀ رفتار تبدیل شد، شرکت هایی که فوراً افسار اینترنت را به دست گرفتند، چون اینترنت به بازخوردهای رفتاری منفی دامن می زد.
چرا این بدجنسی اتفاق می افتد؟ بخواهم به طور خلاصه بگویم، در دنیای مجازی، افراد عادی در فضایی دور هم جمع می شوند که پاداش اصلی (یا شاید تنها پاداشِ) موجودْ توجه است.
آن ها وقتی دنبال چیزی جز توجه نباشند، به افرادی بی شعور۵ تبدیل می شوند، چون بی شعورترین آدم ها بیشترین توجه را به خود جلب می کنند. این گرایش ذاتی به بی شعوری به تمام بخش های دیگر ماشین بامر رنگ و بو می دهد.

 دوم: فضولی در زندگی همه
همۀ افرادْ تحت نظارتی خاص قرار گرفته اند که انگار مستقیماً از یک رمان علمی تخیلی و ویران شهری بیرون آمده.
جاسوسی را عمدتاً از طریق دستگاه های شخصی متصل –به خصوص گوشی های هوشمند– انجام می دهند، دستگاه هایی که مردم عملاً به بخشی از بدنشان تبدیل کرده اند. داده هایی در مورد ارتباطات، علاقه ها، حرکت ها، مخاطبان، واکنش های احساسی به شرایط، حالت های چهره، خریدها، علائم حیاتی و ... گردآوری می شود: داده هایی که حجم و تنوعشان دائماً در حال افزایش است.
الگوریتم ها داده های هر فرد و نیز میان افراد را مطابقت می دهد. این تطابق ها عملاً نظریاتی در مورد سرشت هر فرد هستند، نظریاتی که قدرت پیش بینی شان دائماً مورد سنجش و نمره دهی قرار می گیرد. این ها مانند تمام نظریات مدیریت شدۀ دیگر، دائماً از طریق بازخوردهای سازگارانه پیشرفت کرده و دقیق تر می شوند.

 سوم: فروکردن محتوا در حلق شما
الگوریتم ها تعیین می کنند هر فرد در دستگاه خود چه چیز تجربه می کند. این مؤلفه را می توان فید، موتور پیشنهاد یا سفارشی سازی نامید، بدین معنا که هر فرد چیزهای متفاوتی می بیند. انگیزۀ مستقیم این است که محرک هایی را به صورت فردی برای اصلاحِ رفتار بفرستند.
البته تمام سفارشی سازی ها بخشی از بامر نیستند. مثلاً وقتی نتفلیکس یک فیلم پیشنهاد می کند یا ای بِی چیزی را برای خرید به شما پیشنهاد می دهد، این ربطی به بامر ندارد. این امر فقط در رابطه با مؤلفه ها دیگر به بامر تبدیل می شود. نه نت فلیکس از شخص ثالثی پول می گیرد تا، جدای از کار مستقیمی که با سایتشان دارید، تغییری در رفتارتان ایجاد کنند و نه ای بِی.

 چهارم: جهت دهی رفتار به زیرکانه ترین شکل ممکن
پیوند مؤلفه های بالا یک ماشین سنجش و بازخورد به وجود می آورد که عمداً رفتار را اصلاح می کند. فرآیند به این صورت است: فیدهای سفارشی بهینه می شوند تا هر کاربر را «درگیر» خود کنند. این کار معمولاً با اشاراتِ دارای بار احساسی انجام می گیرد که منجر به اعتیاد می گردد. مردم متوجه نمی شوند که چگونه تحت جهت دهی هستند. هدف اولیۀ جهت دهیْ وابسته کردن بیشتر و بیشتر مردم است، به صورتی که زمان بیشتر و بیشتری را در سیستم بگذرانند. اما اهداف دیگری نیز برای جهت دهی مورد آزمون قرار می گیرد.
مثلاً اگر در یک دستگاه کتاب می خوانید، رفتارهای کتاب خوانی شما با رفتارهای کتاب خوانی بی شمار افراد دیگر مطابقت می یابد. اگر کسی که الگوی کتاب خوانی اش شبیه به شماست، محصولی را پس از نوع خاصی تبلیغ خریداری کند، آنگاه به احتمال زیاد شما هم همان تبلیغ را دریافت خواهید کرد. ممکن است قبل از انتخابات، شما هدف پست های عجیبی قرار بگیرید که قبلاً ثابت شده بدبینی افرادی مشابه با شما را برمی انگیزند؛ تا شاید احتمال رأی دادنتان کاهش یابد.
پلتفرم های بامر با افتخار گزارش می دهند آزمایش هایی انجام داده اند تا افراد را غمگین کنند، میزان مشارکت را در انتخابات تغییر دهند و وفاداری به برندها را تقویت نمایند. این ها جزء شناخته شده ترین نمونه پژوهش هایی اند که در روزهای سرنوشت ساز بامر آشکار شد. اصلاح رفتار با رویکرد شبکه های دیجیتالْ تمام این نمونه ها و تمام این برش های مختلف زندگی را به صورت یک برش درمی آورد. از دیدگاه الگوریتمی، احساسات، شادی و وفاداری به برندها فقط نشانه هایی مختلف اما مشابه هستند که باید بهینه گردند.

 پنجم: کسب درآمد از طریق اجازه دادن به بدترین افراد برای اذیت کردن مخفیانۀ دیگران
ماشین اصلاح توده ای رفتار برای کسب درآمد اجاره داده می شود. جهت دهی ها بی نقص نیستند، اما آن قدر قدرت دارند که برندها، سیاست مداران و دیگر نهادهای رقابتی، اگر به بنگاه های بامر پول ندهند، درواقع خودکشی کرده اند. باج گیریِ شناختیِ همگانی این گونه به وجود می آید و موجب می شود تا هزینه هایی که صرف بامر می کنند، روز به روز افزایش یابد.
اگر کسی مستقیماً به یک پلتفرم پول ندهد، باید خود را به سوختِ داده ای برای آن پلتفرم تبدیل کند تا در آن غرق نشود. وقتی فیس بوک در فید خود بر «اخبار» تأکید می کرد، تمام دنیای روزنامه نگاری می بایست خود را با استانداردهای بامر صورت بندی می کردند. روزنامه نگاران برای اینکه عقب نمانند، مجبور بودند داستان هایی ایجاد کنند که حالت تله کلیک۶ بود و قابل جداسازی از بستر بود. آن ها مجبور بودند بامر شوند تا بامر نابودشان نکند.

 ششم: جمعیتی جعلی و جامعه ای جعلی تر
این مؤلفه تقریباً همیشه وجود دارد، هرچند که معمولاً بخشی از طراحی اولیۀ دستگاه بامر نبوده. افراد جعلی با تعدادی نامشخص اما بسیار زیاد حاضر هستند و محیط را رقم می زنند. بات ها، هوش های مصنوعی، مرورنویس های جعلی، دوست های جعلی، فالوورهای جعلی، پست نویسان جعلی، زورگیران اینترنت: باغ وحشی از انواع این اشباح وجود دارد.
خرابکاری اجتماعی و نامرئی این گونه به وجود می آید. فشار اجتماعی، که بر روان و رفتار انسان تأثیر بسیاری دارد، این گونه ایجاد می شود.
هرچه تخصصی تر به یک مشکل بپردازیم، آن مشکل قابل حل تر خواهد شد. مشکل ما اینترنت، گوشی های هوشمند، بلندگوهای هوشمند، یا هنر الگوریتم ها نیست؛ مشکلْ ماشین بامر است. البته هستۀ این ماشین دقیقاً تکنولوژی هم نیست، بلکه سبکی از طرح کسب وکار است که محرک هایی منحرف بیرون داده و افراد را فاسد می کند.
این طرح کسب وکار حتی کاربرد گسترده هم ندارد. خارج از چین، تنها غول های تکنولوژی –که کاملاً وابسته به این سیستم اند– فیس بوک و گوگل اند. سه شرکت دیگر از میان پنج شرکت بزرگ تکنولوژی هم گهگاهی سراغ آن می روند چون این روزها به هنجار تبدیل شده است، اما به آن وابسته نیستند. چند شرکت بامر کوچک تر نظیر توییتر هم تأثیرگذارند، اما آن ها معمولاً کلنجار می روند.
کدام شرکت ها بامر هستند؟ روشی مناسب برای یافتن پاسخ این است که شرکت های تراز اول بامر آن هایی اند که تلاش ها یا هزینه های کنشگرهای ضعیف، نظیر واحدهای نظامیِ اطلاعات دولتیِ روسیه، را جذب می کنند. این راه تشخیص نشان می دهد که سرویس های کاذبی وجود دارد که فقط حاوی زیرمجموعه های مؤلفه هایند، مثلاً ردیت۷ فورچن۸، اما با این حال نقشی حیاتی در اکوسیستم بامر ایفا می کنند.
اما این استدلال مربوط به شرکت ها نیست، مربوط به شماست. چون می توانیم دور این دستگاه خط بکشیم، می توانیم دور چیزی خط بکشیم که باید از آن اجتناب کنیم.
مشکل بامر این نیست که شامل هرگونه تکنولوژی خاصی است. مشکل این است که بامر قدرت نمایی کسی دیگر است. شاید تصمیم بگیرید یک رفتاردرمانگرِ شناختی شما را معالجه کند و از آن منفعت ببرید. امیدوارم آن درمانگر سوگند یاد کرده باشد که معیارهای حرفه ای را رعایت کند و اعتماد شما را جلب کند. اما اگر درمانگرتان وام دار یک شرکت دوردست و غول آساست و پول می گیرد تا تصمیمات خاصی را در شما القا کند که لزوماً به نفع خودتان نیست، آن بامر خواهد بود.
مشکلْ یک تکنولوژی خاص نیست. بلکه استفاده از تکنولوژی برای جهت دهی مردم و تمرکز قدرت به چنان شکل دیوانه وار و وحشت آوری است که به تهدیدی برای بقای تمدن تبدیل می گردد.
اگر می خواهید به سلامت عقلی دنیا کمک کنید، نیازی نیست گوشی های هوشمند یا سرویس های ابری کامپیوتری تان را کنار بگذارید یا از وب سایت ها دیدن نکنید. بامر چیزی است که باید از آن دوری بجویید. حسابتان را حذف کنید!
منبع: ترجمان به نقل از روزنامه گاردین


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :