آخرین اخبار
facebook Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی
کد خبر : 41862
تاریخ انتشار : 16 دی 1392 10:28
تعداد بازدید : 1091

پایگاه اطلاعات خدمات اجتماعی، نقطه عزیمت دولت الکترونیکی

سال هاست که برای تحقق دولت الکترونیکی در ایران تلاش هایی صورت می گیرد و توفیقاتی هم در این زمینه بدست آمده است، اما هنوز دستاوردها با سطح مطلوب فاصله دارد و دولت الکترونیکی و جامعه الکترونیکی بطور کامل تحقق نیافته است.

  دلایل وعلل زیر ساختی، تاریخی، علمی‌ و فرهنگی زیادی را می‌توان برای این نقیصه ملی برشمرد، از جمله تقدم رویکردهای تجاری بر نگاه اجتماعی، اعمال نگاه بخشی و جزیره‌ای، فقدان استانداردسازی، ساماندهی و یکپارچگی وانسجام ساختاری در راهبری کلان حوزهICT. اما شاید بتوان گفت که اولویت دادن به خدمات و عملیات نسبت به شکل دهی پایگاه‌های با اطلاعات و نبود هدف گذاری الکترونیکی کردن خدماتی که دارای شمول عام و فراگیر هستند را بتوان دو عامل اصلی تعمیم و تعمیق نیافتنICT  در کشور و جامعه دانست. نتیجه آنکه هنوز کشور فاقد یک پایگاه اطلاعات جامع و یکپارچه در حوزه منابع انسانی است و برخی پایگاه‌های اطلاعات موجود هم فاقد جامعیت و فراگیری و دارای رویکرد دستگاهی و بخشی است. در سال 1386 و با مطرح شدن بحث هدفمندسازی یارانه‌ها این فرصت فراهم شده بود تا نسبت به شکل دهی یک پایگاه اطلاعاتی جامع و فراگیر در حوزه منابع انسانی و خانوراها اقدام شود و این امر با طراحی و ساخت پایگاه اطلاعات نظام تأمین اجتماعی در وزارت رفاه و تأمین اجتماعی محقق شد؛ اما متولیان وقت با انتقال موضوع هدفمندی یارانه‌ها از وزارت رفاه وتأمین اجتماعی به وزارت اقتصادی و دارایی و دخالت دادن مرکز آمار ایران و سیستم بانکی، باعث شدند که این فرصت طلایی از دست برود. بسیاری از نابسامانی‌های بروز یافته در سال‌های اخیر در حوزه یارانه‌ها و نیز مشکلات مبتلابه جامعه نظیر همپوشانی در خدمات بیمه ای و حمایتی و در عین حال محرومیت بخش قابل توجه مردم از پوشش‌های بیمه ای و حمایتی، پرداخت یارانه به افراد برخوردار و فراوانی آسیب‌های اجتماعی ناشی از نبود یک پایگاه اطلاعات یکپارچه و فراگیر در حوزه خدمات اجتماعی است. حال در شرایطی که واقعی سازی هدفمندی یارانه‌ها مرحله اول و نیز اجرای مرحله دوم هدفمندی یارانه در برنامه دولت و مجلس قرار دارد، بنظر می‌رسد که باید در اولین گام، پایگاه اطلاعات جامع خدمات اجتماعی در دستور کار قرار بگیرد. به  دلایلی که شرح داده می‌شود، پرداختن به پایگاه اطلاعات جامع خدمات اجتماعی کشور اولویت دارد و می‌تواند نقطه عزیمت شکل دهی دولت الکترونیکی و جامعه الکترونیکی باشد.
فراگیری: پایگاه اطلاعات خدمات اجتماعی دارای شمول عام است وتمامی‌آحاد جامعه و حتی غیر ایرانیان مقیم ایران را نیز می‌تواند شامل شود؛ چه آن که خدمات امدادی و درمانی پایه، فارغ از ملیت مطرح است ولی سایر بانک‌های اطلاعاتی کشور از این ویژگی برخوردار نیستند و تنها بخشی از جامعه در شمول آنها قرار می‌گیرد.
استمرار: پایگاه اطلاعات خدمات اجتماعی، گستره زمانی قبل از تولد تا پس از مرگ افراد را شامل می‌شود و هر فرد در هر ماه حداقل یک‌تراکنش با این بانک اطلاعاتی دارد ولی سایر بانک‌های اطلاعاتی فقط مقطعی از زندگی انسان را در بر می‌گیرد و‌تراکنش مستمری بین مردم و آنها وجود ندارد، مثلاً دوره دانش آموزی، دوره دانشجویی و دوره اشتغال.
اطلاعات ثبتی وعملیاتی: غالب بانک‌های اطلاعاتی مبتنی بر اطلاعات غیر مالی و غیر عملیاتی است و بلحاظ اینکه فیلدهای اطلاعاتی آنها در اثر کارکرد وعملکرد مالی ایجاد نشده، عمدتاً غیر ثبتی و غیرقابل اتکاست. ولی اطلاعات پایگاه خدمات اجتماعی، ثبتی و عملیاتی است چرا که هر‌تراکنش فرد (مددجو یا بیمه شده) با این پایگاه دارای یک ما به ازای مالی است واز این جهت قابل اتکاست و مبتنی بر فراخوان و یا سرشماری نیست.
عمومی: بانک‌های اطلاعاتی و خدمات عملیاتی الکترونیکی خوب و فعالی مثل کارت سوخت، کارت‌های بانکی و گذرنامه در کشور وجود دارد که غالباً اختصاصی و اختیاری هستند و جامعه هدف آن طبقات فرادست و متوسط جامعه است و از همه مهم‌تر کارکرد آن به تمایل افراد بستگی دارد، ولی عضویت در پایگاه اطلاعات خدمات اجتماعی در حوزه‌های امدادی، حمایتی بیمه ای اجباری است.
پایایی: خدمات اجتماعی (امور امدادی، حمایتی، وبیمه ای) در قلمرو رفاه و تأمین اجتماعی در تمامی‌حالات و زمان‌ها کارکرد داشته و بایستی بتواند حتی در شرایط بحرانی نیز پاسخگوی مددجویان و بیمه شدگان باشد، ولی غالب بانکهای اطلاعاتی و سیستم‌های الکترونیکی رایج نظیر سیستم بانکی در شرایط عادی پاسخگو هستند و با  بروز هر حادثه ای می‌توانند خدمات خود را قطع کنند.
پویایی: غالب خدمات الکترونیکی رایج و اکثر بانک‌های اطلاعاتی مرتبط با سیستم بانکی، خودرو، گذرنامه و از این قبیل شرایط گزارش کار مورد نظر خود را به افراد تحمیل می‌کنند واین ارائه دهنده خدمات است که برای خدمت گیرنده تعیین تکلیف می‌کند. ولی در حوزه خدمات اجتماعی این نیاز و شرایط افراد و گروه‌های هدف است که خود را به ارائه سیستم تحمیل می‌کند و ارائه دهنده خدمات نمی‌تواند به دلیل اینکه فرد، شرایط و مدارک مستند را به همراه ندارد، از ارائه خدمات خود داری کند. بطور مثال شما در بانک بدون کارت یا دفترچه نمی‌توانید خدمات بگیرید ولی در شرایط بحران یا اورژانس (بیماری و حادثه) ارائه خدمت نمی‌تواند موکول وموقوف به ارائه مدارک بیمه ای وحتی سجلی بشود.
مبتنی بر خانواده : تقریباً هیچ یک از بانک‌های اطلاعاتی کشور، قابلیت و ظرفیت “خانوارسازی” ندارند و غالباً مبتنی و متکی به افراد، فارغ از وضعیت سرپرستی، حضانت و کفالت است. به بیان دیگر در سیستم‌های امدادی، حمایتی و بیمه‌های اجتماعی خانواده و سرپرست هر فرد مشخص می‌شود و ارائه خدمات بر این اساس صورت می‌پذیرد وحتی در مواردی “شبه خانوار” تعریف می‌شود. در نتیجه برای اعطای یارانه و سایر خدمات حمایتی، صیانتی و تأمینی باید از پایگاه اطلاعات خدمات اجتماعی کشور استفاده کرد که مبتنی بر خانوار است و در نتیجه یکی از زیر ساخت‌های تکوین نظام درآمد-هزینه خانوار، شکل دهی پایگاه اطلاعات نظام جامع خدمات اجتماعی کشور است. مخلص کلام اینکه اگر کشور بخواهد به دولت الکترونیکی و جامعه الکترونیکی دست پیدا کند و برای اینکه بتواند یارانه‌ها را بطور واقعی هدفمند سازد، باید در اولین گام نسبت به تهیه یک پایگاه اطلاعات جامع و یکپارچه در حوزه خدمات اجتماعی با مشارکت کلیه سازمان‌ها و صندوق‌های امدادی و حمایتی وبیمه‌های اجتماعی اقدام کند و در این مسیر می‌توان از ابزارهای هوشمند ارزان قیمت و در دسترس همگانی نظیر موبایل بهره برد.


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :