آخرین اخبار
facebook Telegram RSS ارسال به دوستان نسخه چاپی
کد خبر : 191208
تاریخ انتشار : 27 شهریور 1395 11:47
تعداد بازدید : 873

واژه سازی را از کجا آغاز کنیم؟

یوسف امیری- در جریان اعتراض دبیران زیست شناسی به واژه های پیشنهادی فرهنگستان، یکی از دوستان پزشک می گفت راه های دیگری برای پاس داشتن زبان پارسی هست. چرا فرهنگستان بر زیست شناسی و پزشکی انگشت گذاشته که همه ی واژه های تخصصی آن «جهانی» اند؟ چرا فرهنگستان تنها به واژه های انگلیسی حساسیت دارد و به واژه های عربی کاری ندارد؟


واقعیت این است که پرسش نخست گمراه کننده است. هر کسی می تواند در رشته ی تخصصی خود همین را بگوید که اصطلاح های رشته ی ما «جهانی» اند و چرا فرهنگستان به رشته های دیگر نمی پردازد؟ می پرسم خب پس از کجا باید آغاز کرد؟ اگر قرار باشد به هیچ یک از رشته های علمی کار نداشته باشیم، پس چه گونه می توانیم زبان پارسی را پرورش بدهیم و آن را پاس بداریم؟ آیا اصولاً مهم ترین نقطه ای که بیشترین نیاز به پاسداری از زبان و واژه سازی حس می شود همین رشته های تخصصی نیست؟ از همین راه است که بیشترین واژه ها و مفهوم ها وارد زبان می شوند. جالب آن که در رشته ی رایانگر هم عده ای می گویند که واژه های این رشته «جهانی» اند و در «همه»ی کشورها همین واژه های انگلیسی به کار می روند. حال آن که تجربه ی کاری من در محیط های ناانگلیسی زبان خلاف این ادعا را نشان می دهد و در زبان های فرانسه ای، ایتالیایی، اسپانیایی، چینی، و عربی بیشتر واژه ها و تَرم های رایانگر به زبان بومی ترجمه شده اند. 
البته درست است که در پزشکی و زیست شناسی (به ویژه در کالبدشکافی/کالبدشناسی) واژه های لاتین و «جهانی» هستند، اما همه ی تَرم های این رشته ها را نمی توان «جهانی» دانست و از ترجمه و برابرسازی آنها پیشگیری و خودداری کرد. اهمیت ترجمه ی این تَرم ها در پزشکی به ویژه در زمان ارتباط با بیماران و مردم عادی روشن می شود که پزشک باید برای بیمار توضیح داد که چه شده است و مشکل کجا است. کاری که در زبان انگلیسی هم می شود و برای ارتباط با مردم عادی بسیاری از این واژه های لاتین به زبان همگانی هم ترجمه می شوند. 
اما در پاسخ پرسش دوم، باید توجه داشت که امروزه بیشترین واژه های بیگانه ی واردشونده ی به پارسی از راه انگلیسی اند نه عربی. اما من هم موافق ام که نباید تنها به واژه های انگلیسی پرداخت، بلکه باید واژه ها و ترکیب های عربی نالازم و ناهموار را هم از زبان پارسی کنار گذاشت. همچنین واژه های فرانسه ای نالازم را. ولی نباید به بهانه ی این که چرا فرهنگستان واژه های غریب عربی را کنار نمی گذارد، به «تلافی» آن، واژه ها و ترکیب های نالازم انگلیسی بیشتری را بر پارسی تحمیل کنیم! 


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :