fanavaran
آخرین اخبار
   
    کد خبر : 183141
    تاریخ انتشار : 5 خرداد 1395 11:15
    تعداد بازدید : 982

    بررسی رابطه شبکه های اجتماعی با سرمایه اجتماعی

    دکتر جلیلی استاد و محمد سیاه پشت خاچکی، دانشجوی کارشناسی ارشد علوم اجتماعی دانشگاه پیام نور واحد پرند، در مقاله ای به تحلیل رابطه شبکه های اجتماعی با سرمایه اجتماعی پرداخته اند.

    فناوران- در این مقاله می خوانیم: سرمايه اجتماعي از مفاهيمي است كه تقريباً به تازگي وارد ادبيات جامعه شناسي شده است. مقولاتی نظير حسن تفاهم، رفاقت و دوستي، احساس همدردي و روابط اجتماعي در بين اعضاي يك واحد اجتماعي از جمله نتايج سرمايه اجتماعي هستند. 
    از منظر توسعه پايدار، سرمايه اجتماعي در كنار ساير سرمايه ها، جزئي تفكيك ناپذير از مجموعه ثروت هر ملت و ازعوامل توسعه جوامع به شمار مي رود. 
    وجود سرمايه اجتماعي به عنوان سازوكاري براي ارتقاي توسعه بوده و فقدان و فرسايش آن مانعي براي توسعه اجتماعي است. قابل توجه است كه سرمايه اجتماعي از ويژگي خودزايي و خود مولدي برخوردار است. 
    بدين معنا كه با استفاده مناسب از آن زمينه توليد و تقويت آن فراهم مي شود و عدم استفاده از آن موجب تقليل و نابودي آن مي شود و اين امر موجب تفاوت بين سرمايه اجتماعي و ديگر اشكال سرمايه شده است.
    پیش بینی می شود که شبکه های اجتماعی بیش از پیش با دوام تر، پیشرفته تر و در شئون مختلف زندگی مردم نفوذ کند و به تبع آن همانگونه که بوردیو معتقد است سرمایه اجتماعی در شبکه ای کمابیش نهادینه شده در ابعاد مختلف جامعه رشد و نمو کند. 
    با این وجود این دغدغه در تئوری ها و نظرات بودریو درک می شود که سرمایه گذاری بر روابط گروهی در فضای شبکه های اجتماعی چگونه باعث بهبود کاربرد سرمایه اجتماعی می شود. 
    از منظر وی، هرچه شبکه اجتماعی گسترده تر باشد، قدرت فرد بیشتر می شود و در پی آن، سرمایه اجتماعی وی نیز افزایش می یابد. کلمن نیز واکنش های معین افراد در شبکه های اجتماعی بر کارکرد سرمایه اجتماعی و همچنین بر شکل گیری آن را مؤثر می داند و هرچه بیشتر از سرمایه اجتماعی استفاده شود، نه تنها مستهلک نمی شود بلکه افزایش می یابد. پانتام معتقد است که سرمایه اجتماعی (آن دسته از عناصر و ویژگی های نظام اجتماعی که به واسطه شبکه های اجتماعی و اعتماد اجتماعی شکل می گیرد) باعث تسهیل همکاری و هماهنگی بین افراد برای دستیابی به سود متقابل می شود. 
    بدیهی است که عضویت در شبکه های اجتماعی، حق و حقوقی برای اعضای گروه ایجاد می کند که بخشی تأمین کننده حقوق فرد و بخشی تأمین کننده حقوق جمعی و گروهی است . 
    از این منظر فوکویاما نیز مطرح می کند که سرمایه اجتماعی خصلت جمعی دارد و به عنوان دارایی و حقوق گروهی جوامع تعریف می شود و در برگیرنده هنجارها و ارزش های غیر رسمی است که اعضای گروه شبکه های اجتماعی از طریق تعاون میان شان مجاز به سهیم شدن در آن هستند و به هر میزان به این ارزش های مشترک پایبندتر باشند و از منافع شخصی چشم پوشی کنند، منجر به شکل گیری سرمایه اجتماعی و خیر همگانی می شود. 
    عصاره و مفهوم اصلی نظر جان فیلد در رابطه با سرمایه اجتماعی را مفهوم «ارتباط» شکل می دهد که این موضوع فلسفه وجودی شکل گیری شبکه های اجتماعی است؛ بدین مفهوم که هرچه مردم بیشتر یکدیگر را بشناسند و ارتباط نزدیک تری برقرار کنند و در این ارتباطات وجه اشتراک بیشتری پیدا کنند، سرمایه اجتماعی آنها فزونی خواهد یافت.
    تبدیل سرمایه فردی به سرمایه اجتماعی برای پیشبرد اهداف و چشم اندازهای جوامع مورد تأکید تمامی حوزه های علمید است که با توجه به نقش شبکه های اجتماعی در تولید علم، اشتراک عقاید و رشد فردی و اجتماعی بازیگران جامعه می تواند در ارتقای سرمایه اجتماعی کمک کند. برخی هدف کلی هر شبکه اجتماعی را ایجاد و یا تسهیل در شکل گیری سرمایه اجتماعی می دانند که با مدنظر قراردادن کارکردهای مثبت و منفی سرمایه اجتماعی در جامعه نقش مؤثر شبکه های اجتماعی و بازخوردهایی که بر سرمایه اجتماعی دارند را نمی توان نادیده انگاشت. 
    در مجموع امروز شبکه های اجتماعی و یکی از برآیندهای یعنی سرمایه اجتماعی، نقش انفعالی را در معادلات اجتماعی، سیاسی ، اقتصادی و حتی اعتقادی افراد جامعه دارند و می توانند بصورت بالقوه و بالفعل زمینه ساز تغییرات و دگرگونی بسیاری در بطن جوامع باشند. علاوه بر آن، از ویژگی های مهم شبکه های اجتماعی این است که به مکانی برای اشتراک گذاری دانش مبدل شده که این مطلب نیز به نوبه خود در ارتقای کمی و کیفی سرمایه اجتماعی مؤثر است.
    در کنار مباحث پرداخته شده پیرامون تأثیرات و ارتباط بین شبکه های اجتماعی و سرمایه اجتماعی، چنانچه حتی بخشی از سرمایه اجتماعی را با کارکردهای مثبت و یا منفی آن، خروجی قابلیت های شبکه های اجتماعی و تغییراتی که در سرمایه اجتماعی می دهد در نظر بگیریم، با حجم گسترده نفوذ شبکه های اجتماعی در بین افراد تشکیل دهنده جوامع، علاقه مندی آنها برای تبادل اطلاعات از طریق این شبکه ها و استفاده عقلانی و یا غیرعقلانی از این داده ها، پرداختن به این مبحث جای تأمل زیادی دارد و اینکه این تأثیرات موجب همسویی و همگرایی سرمایه اجتماعی با ساختار نظامند جامعه می شود یا نه، نیز در جای خود نیازمند بررسی و تحقیق بیشتر است، چـرا که مصـادیق بیانگر این است که شبکـه های اجتماعی با تأثیرات بی شائبه ای که بر سرمایه اجتماعی گذاشته اند در تنش و تضاد با ساختارها، بنیادی عمل کرده و ساختار جوامع را به چالش طلبیده اند و بعضاً مشاهده شده که نخبگان و صاحب منصبان جامعه در برابر این چالش ها که منبعث از سرمایه اجتماعی شکل یافته و از خروجی شبکه های اجتماعی است، چاره ای جز تغییر مواضع و رهیافت ها نداشته اند. با این حال اغلب تحقیقات و پژوهش ها بیانگر ارتباط اجتناب ناپذیر بین شبکه های اجتماعی و سرمایه اجتماعی است. ولی در اینکه این شبکه ها تا چه حد موجب افزایش یا کاهش سرمایه اجتماعی شده، چندان اشتراک نظر وجود ندارد. برخی رشد این شبکه ها را موجب تقویت و گسترش سرمایه اجتماعی می دانند و برخی نیز نظری مخالف دارند و اعتقاد دارند که رشد شبکه های اجتماعی بسیاری از ساختارها و مؤلفه های اصلی شکل گیری سرمایه اجتماعی را با کارکرد منفی همراه کرده و باعث تضعیف آن در جامعه شده که با توجه به تضادها و اختلاف نظرهای متعدد در این زمینه ، برای رسیدن به نتایج متقن و اثبات پذیرتر نیاز است تحقیقات و پژوهش های بیشتری در این زمینه صورت گیرد.


    نظر شما



    نمایش غیر عمومی
    تصویر امنیتی :